📌 از ثبات در بحران تا بازسازی هوشمند؛ اقتصاد ایران در آستانه چرخش راهبردی

تقابل ۱۲روزه اخیر میان جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، نه‌تنها در عرصه نظامی و امنیتی، بلکه در ساحت اقتصادی نیز یک بزنگاه تعیین‌کننده بود. اقتصاد ایران، این‌بار نه در مقام ناظر یا آسیب‌پذیر، بلکه به‌عنوان یکی از محورهای اصلی تاب‌آوری ملی عمل کرد و با عبور نسبتاً موفق از آزمونی چندلایه، اکنون در آستانه ورود به مرحله‌ای جدید از بازتعریف ساختار، بازسازی هوشمند و شکل‌دهی به مسیرهای نوین توسعه قرار دارد.

ثبات اقتصادی در دل بحران؛ دستاوردی کمتر دیده‌شده

در روزهایی که زیرساخت‌های نظامی و امنیتی در آماده‌باش کامل بودند، اقتصاد ایران نیز آزمونی بی‌سابقه را پشت سر گذاشت؛ آزمونی که بسیاری انتظار داشتند با اختلال در زنجیره تأمین، شوک ارزی، کمبود کالا یا توقف تولید همراه شود. اما نه بازار ارز فروپاشید، نه زنجیره تأمین دچار قفل شد، و نه خدمات عمومی مختل گردید.

این پایداری نشان‌دهنده چند واقعیت مهم است:

بلوغ نسبی نهادهای اقتصادی کشور در مواجهه با بحران‌های ترکیبی؛

اثرگذاری تجربیات انباشته سال‌های تحریم و فشار اقتصادی؛

و هماهنگی عملیاتی میان ساختارهای اقتصادی، امنیتی و رسانه‌ای برای حفظ آرامش عمومی.

تاب‌آوری اقتصادی ایران، اگرچه در سال‌های گذشته بارها مورد بحث بوده، اما این‌بار در میدان عمل، به اثبات رسید.

فرصت بازسازی؛ آغاز فصل بازتعریف

اکنون و پس از عبور از بحران، اقتصاد ایران در شرایطی قرار دارد که صرفاً به بازگشت به وضعیت قبل از بحران رضایت نمی‌دهد. آنچه امروز مورد نیاز است، گذار از وضعیت تثبیت به وضعیت جهش است. این گذار باید بر پایه بازسازی هوشمند و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مغفول‌مانده صورت گیرد.

در این مسیر، چند اقدام کلیدی باید در دستورکار قرار گیرد:

ایجاد صندوق‌های بازسازی و توسعه اقتصادی با رویکرد سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های کلیدی، صنایع پیشران و فناوری‌های نو؛

جهت‌دهی سیاست‌های ارزی، بانکی و مالیاتی در راستای حمایت از تولید، بهبود بهره‌وری و فعال‌سازی ظرفیت بخش خصوصی؛

تدوین مشوق‌های منطقه‌ای برای جذب سرمایه و احیای اشتغال در مناطق درگیر یا کمتر برخوردار؛

اتکای بیشتر به شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور برای ارتقاء صنایع مادر و عبور از توسعه صرفاً سخت‌افزاری.

مزیت‌های تازه؛ اقتصاد ایران در جایگاهی متفاوت

پس از این تقابل و نحوه مدیریت آن، تصویر ایران در نگاه ناظران منطقه‌ای و بین‌المللی تغییر کرده است. ایران امروز، نه فقط کشوری با قدرت نظامی قابل اتکا، بلکه اقتصادی است که توانایی عملکرد مؤثر در شرایط اضطراری را نیز دارد. این تصویر جدید، زمینه‌ای برای تقویت دیپلماسی اقتصادی، توسعه تعاملات منطقه‌ای و جذب سرمایه‌گذاری خارجی فراهم می‌کند.

مزایای جدید ایران در حوزه انرژی، ترانزیت، بازارهای همسایه و دسترسی به کریدورهای جهانی، اکنون باید به سیاست‌های عملیاتی تبدیل شوند. فرصت برای ایفای نقش فعال‌تر در ابتکارات اقتصادی منطقه‌ای – از همکاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا گرفته تا مشارکت در بازسازی کشورهای منطقه – بیش از هر زمان دیگر مهیاست.

نقش بازیگران غیردولتی؛ بازسازی بدون بخش خصوصی ممکن نیست

بازسازی اقتصاد تنها با تصمیمات دولتی محقق نخواهد شد. امروز، بیش از همیشه، نقش شرکت‌های سرمایه‌گذاری، هلدینگ‌های بزرگ، اتاق‌های بازرگانی، شرکت‌های دانش‌بنیان و نهادهای توسعه‌گرا در تعیین مسیر آینده اقتصاد ایران حیاتی است. آن‌ها باید با رویکردی مشارکت‌جو، مسئولیت‌پذیر و آینده‌نگر، وارد میدان شوند.

سهم‌بری بخش خصوصی از پروژه‌های ملی، طراحی مدل‌های جدید همکاری عمومی-خصوصی، و تسهیل محیط کسب‌وکار، از جمله پیش‌نیازهای موفقیت در این مسیر است. جهاد اقتصادی، همانند جهاد دفاعی، نیازمند بسیج ملی است؛ این‌بار با ابزار سرمایه، دانش و مدیریت نوآورانه.

جمع‌بندی: از اقتصاد بحران‌محور به اقتصاد فرصت‌محور

بحران اخیر، همان‌قدر که تهدید بود، فرصتی نادر برای بازتعریف مسیر اقتصاد ایران فراهم آورد. اکنون ایران در آستانه فصلی تازه ایستاده است؛ فصلی که اگر با عقلانیت، اجماع نخبگانی، و همت اجرایی همراه شود، می‌تواند آغازگر دوران جدیدی از رشد، عزت و اقتدار اقتصادی باشد.

در این مسیر، آنچه اهمیت دارد، نه بازگشت به گذشته، بلکه ساختن آینده‌ای است که اقتصاد ایران را از موضع تدافعی، به جایگاهی فعال، خلاق و پیشرو در سطح منطقه برساند./

● نیما رساپور فعال رسانه‌ای

#پتروشیمی_نیوز