✍️ توسعه شبکه انتقال گاز؛ تقویت امنیت انرژی یا تعمیق ناترازی؟

✍️ سیامک مُهمدی/ کارشناس انرژی

اظهارات اخیر محسن پاک‌نژاد وزیر نفت درباره سرمایه‌گذاری گسترده در احداث و توسعه خطوط انتقال گاز، در نگاه نخست نشانه‌ای از توجه به «امنیت و پایداری انرژی» تلقی می‌شود. بدون تردید توسعه شبکه انتقال، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، یک ضرورت اجتماعی و زیرساختی است؛ اما مسأله اصلی آنجاست که این سیاست سال‌هاست بدون پیوست تولید، ذخیره‌سازی و اولویت‌بندی مصرف دنبال می‌شود.

واقعیت این است که گسترش هزاران کیلومتر خط لوله، زمانی به تقویت امنیت انرژی منجر می‌شود که گاز برای انتقال وجود داشته باشد. در شرایطی که کشور با ناترازی مزمن گاز، افت فشار در فصول سرد و قطع یا محدودسازی خوراک صنایع گازبر مواجه است، تمرکز صرف بر توسعه شبکه انتقال، بیش از آنکه راه‌حل باشد، به تعمیق بحران منجر می‌شود.

طی سال‌های اخیر، سیاست گازرسانی گسترده به روستاها و نقاط مختلف کشور، بدون افزایش متناسب ظرفیت تولید گاز، توسعه مخازن ذخیره‌سازی و اصلاح الگوی مصرف، عملاً صنایع مادر به‌ویژه پتروشیمی‌ها را در صف آخر دریافت گاز قرار داده است. نتیجه این رویکرد، کاهش تولید، افت صادرات، کاهش ارزآوری و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری در صنعتی است که ستون فقرات اقتصاد غیرنفتی کشور محسوب می‌شود.

امنیت انرژی صرفاً با «خط لوله بیشتر» محقق نمی‌شود. امنیت انرژی یعنی توازن میان تولید، انتقال، مصرف و اولویت‌بندی اقتصادی. در غیر این صورت، شبکه‌ای گسترده خواهیم داشت که در پیک مصرف، توان پاسخگویی به نیاز همزمان خانگی و صنعتی را ندارد و ناچار، صنعت قربانی تصمیمات کوتاه‌مدت می‌شود.

انتظار می‌رود وزارت نفت در کنار توسعه زیرساخت‌های انتقال، به‌صورت شفاف به این پرسش پاسخ دهد:

سهم صنایع از گاز کشور در سال‌های آینده چیست و برای تأمین پایدار خوراک آن‌ها چه برنامه‌ای وجود دارد؟

بدون پاسخ به این پرسش، هرچند خطوط لوله بیشتری ساخته شود، ناترازی گاز همچنان پابرجا خواهد ماند و هزینه آن مستقیماً از جیب تولید، اشتغال و اقتصاد ملی پرداخت می‌شود…